Toksoplazmoza – czy koty domowe są tak niebezpieczne? (Lecznica dla Zwierząt HOMEOPATIA)

From Encyklopedia Zwierząt - Euroanimal

Artykuł został opracowany przez Lecznicę dla Zwierząt HOMEOPATIA:

Lista pozostałych artykułów opracowanych przez Lecznicę dla Zwierząt HOMEOPATIA.


[edytuj] Toksoplazmoza – czy koty domowe są tak niebezpieczne?

Chorobę zwaną Toksoplazmozą wywołuje wewnątrzkomórkowy pierwotniak Toxoplasma gondii. Z chorobą tą związane jest wiele mitów, które nie są prawdziwe, ale nadal pokutują w społeczeństwie i stwarzają złą opinie kotom domowym, powodując wiele obaw przed ich hodowlą. Jednak współczesna medycyna weterynaryjna dysponuje nowoczesną wiedzą parazytologiczną na temat tego pierwotniaka i choroby przez niego wywoływanej, która poparta jest wieloma badaniami i doniesieniami naukowymi. Prawdą jest, że koty domowe i inne kotowate są jedynymi żywicielami ostatecznymi pierwotniaka T.gondii, ale za jego główne rozsiewanie w środowisku odpowiedzialne są przede wszystkim koty bezpańskie i dziko żyjące. Wśród kotów żyjących w domach, jako że mają one mniejszy kontakt ze środowiskiem zewnętrznym, inwazja tym pierwotniakiem jest stosunkowo rzadka. Dodać należy, że zarażenie toksoplazmozą przez bezpośredni kontakt z kotem jest sporadyczne, a najczęściej następuje poprzez inne źródła, takie jak przypadkowe spożycie zanieczyszczonego pokarmu lub wody, spożycie surowego mięsa lub niepasteryzowanego mleka pochodzącego od zwierząt zarażonych oraz w wyniku zakażeń laboratoryjnych, transfuzji świeżej krwi, czy transplantacji. Żywicielami pośrednimi T.gondii, u których występuje choroba i nosicielstwo, mogą być wszystkie gatunki ssaków (również człowiek), ptaki, gady, płazy, a nawet ryby.

Trofozoity pierwotniaka Toxoplasma gondii
Trofozoity pierwotniaka Toxoplasma gondii
Cykl rozwojowy pierwotniaka wg.Kurnatowskiej
Cykl rozwojowy pierwotniaka wg.Kurnatowskiej
Przykład transmisji pierwotniaka wg Sieczkowskiego
Przykład transmisji pierwotniaka wg Sieczkowskiego

Kotowate mogą zarazić się pierwotniakiem nie wcześniej niż w 4 tygodniu życia poprzez spożycie inwazyjnych oocyst T.gondii, znajdujących się dość powszechnie w środowisku w zanieczyszczonej glebie, wodzie, czy karmie lub unoszących się w powietrzu. Zwierzęta te jednak najczęściej zarażają się poprzez spożycie dzikich gryzoni (myszy, szczurów) lub innych drobnych ssaków, ptaków i ryb, będących głównym rezerwuarem T.gondii, odpadków poubojowych od zwierząt gospodarskich zarażonych, w których organizmie znajdują się pseudocysty lub cysty pierwotniakaMoże również dojść do zarażenia śródmacicznego, w wyniku przenikania trofozoitów pierwotniaka od zarażonych samic poprzez łożysko do płodów, w wyniku czego rodzą się chore kocięta lub dochodzi do poronień. Toksoplazmoza u kotów przebiega zwykle bezobjawowo, dlatego jest trudna do zdiagnozowania. Może być przyczyną zaburzeń w rozrodzie, które również mogą zostać niezauważone. U zwierząt młodych, które po raz pierwszy uległy inwazji, przebieg choroby jest zwykle ostry i powoduje brak apetytu, wzmożone pragnienie, osowiałość, biegunkę, wzrost temperatury, w miarę postępowania choroby także duszność i bolesność okolicy brzucha, co prowadzi do skrajnego wyczerpania, a nawet śmierci. U starszych zwierząt natomiast choroba może mieć przebieg przewlekły, powodując zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (zmienny apetyt, biegunka) oraz ze strony ośrodkowego układu nerwowego (niezborność ruchowa), niekiedy występuje również wzrost temperatury i powiększenie węzłów chłonnych. Stwierdzenie u kota obecności oocyst w kale nie jest jednak wskazaniem do eutanazji zwierzęcia, lecz do leczenia, które nie jest kłopotliwe i długotrwałe. Kotowate są żywicielami ostatecznymi, czyli w czasie choroby w ich organizmie następuje rozmnażanie płciowe pierwotniaka, w efekcie czego powstają inwazyjne oocyty, które wydalone do środowiska zewnętrznego mogą być źródłem zakażenia dla innych zwierząt i człowieka. Okres wydalania inwazyjnych oocyst przez kota jest krótki i wynosi od 3 do 21 dni. W tym czasie może nastąpić zarażenie się żywiciela pośredniego poprzez pobranie inwazyjnej oocysty. Po tym okresie kot staje się nosicielem pierwotniaka, ale już nie wydala inwazyjnych oocyst i nie stanowi potencjalnego zagrożenia dla innych zwierząt i człowieka. Dlatego mimo dużego odsetka zarażonych kotów, siewstwo oocyst T.gondi w ich kale jest zjawiskiem niezwykle rzadkim. Organizm kota może też sam zwalczyć pierwotniaka i nastąpi uodpornienie organizmu, powodujące przy kolejnej inwazji szybkie zwalczenie wnikających form pierwotniaka, co uniemożliwia rozwinięcie się choroby i wystąpienie objawów.

Wszystkie gatunki ssaków, w tym również człowiek, mogą być żywicielami pośrednimi, u których uwolniony pierwotniak umiejscawia się w komórkach większości narządów wewnętrznych, ośrodkowego układu nerwowego i mięśni, gdzie namnaża się bezpłciowo, wywołując poważne zmiany. Człowiek zarazić się możenajczęściej poprzez przypadkowe pobranie inwazyjnych oocyst T.gondii znajdujących się w zanieczyszczonym pożywieniu (niemyte warzywa i owoce) oraz w wodzie (studnie, zbiorniki wodne), również poprzez spożycie pseudocyst lub cyst pierwotniaka znajdujących się w surowym mięsie lub niepasteryzowanym mleku pochodzącym od zwierząt zarażonych, czyli drogą pokarmową, ale także drogą oddechową, przez skórę, błony śluzowe i spojówki w wyniku kontaktu z zanieczyszczeniami, w których znajdują się inwazyjne formy pierwotniaka, co jest efektem niedostatecznego utrzymania higieny. Można również zarazić się w wyniku bezpośredniego kontaktu z kotem, jednak tylko wtedy, gdy kot jest siewcą inwazyjnych form pierwotniaka, pies natomiast nie stanowi dla człowieka żadnego zagrożenia, jeżeli chodzi o możliwość zarażenia się toksoplazmozą. Do zarażenia może również dojść poprzez przypadkowy kontakt z trofozoitami pierwotniaka mogący nastąpić w wyniku zakażeń laboratoryjnych, transfuzji świeżej krwi, czy transplantacji. Dzieci mogą się także zarazić poprzez zabawę w piaskownicach lub na placach zabaw, gdzie znajduje się zanieczyszczona gleba, a dorośli poprzez prace ogrodnicze, bądź budowlane. Może również dojść do zarażenia śródmacicznego, w wyniku przenikania trofozoitów pierwotniaka od zarażonej matki poprzez łożysko do płodów, w wyniku czego w następstwie kolonizacji płodu przez pasożyty rodzą się dzieci chore (zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym), dochodzi do przedwczesnych porodów, poronień lub obumarcia i resorbcji płodów. Jednak, żeby płód był zagrożony, to matka musi przechodzić zarażenie pierwotne (pierwszy raz w życiu), ponieważ po przechorowaniu pierwszej inwazji, organizm kobiety wytwarza odporność skierowaną przeciwko pierwotniakom, która przy każdej kolejnej inwazji natychmiastowo zwalcza wnikające formy pierwotniaka, co uniemożliwia rozwinięcie się choroby i wystąpienie objawów, a także chroni płód przed kolonizacją. U osób dorosłych toksoplazmoza ma charakter narządowy i może wywoływać zmiany w płucach, sercu, wątrobie, śledzionie, mięśniach, mózgu i narządzie wzroku oraz objawy związane ze stanami reumatoidalnymi. Na ogół jednak toksoplazmoza przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo (objawy ze strony węzłów chłonnych, rzadko może wystąpić gorączka, uczucie osłabienia, bóle głowy i mięśni oraz stan zapalny gardła), dlatego kobiety planujące zajść w ciążę powinny poddać się badaniom serologicznym (wykrywającym obecność przeciwciał) w kierunku nosicielstwa T.gondii, a u posiadanych w gospodarstwie domowym kotów powinno się wykonać kilkukrotne badanie kału. W celu zapobiegania zarażeniu się toksoplazmozą powinno się wykluczyć z diety surowe mięso i podroby oraz niepasteryzowane mleko, należy gotować mięso i inne posiłki najkrócej 10 minut w temperaturze 58oC lub mrozić produkty spożywcze minimum 3 dni w temperaturze od -12oC do -20oC, powinno się higienicznie przyrządzać posiłki, przestrzegać higieny osobistej, pamiętać o myciu rąk, szczególnie po kontaktach z kotami oraz pracach czy zabawach w glebie, codziennie oczyszczać kuwetę dla kota i raz na jakiś czas wyparzać ją wrzącą wodą oraz zachowywać ostrożność w kontaktach z nieznanymi kotami.


autor: lek.wet. Adam Czerwiński, www.lecznica-homeopatia.pl, (17-02-2008)
stud.wet. Marcin Czerwiński

Bibliografia:

  • Witold Stefański Parazytologia weterynaryjna Tom I (1963 r.)
  • Zdzisław Gliński, Jan Buczek Kompendium chorób odzwierzęcych (1999 r.)
  • Medycyna po Dyplomie VOL11/NR1/STYCZEŃ2002 Zakażenia odzwierzęce (2002 r.)
  • Jerzy L. Gundłach, Andrzej B. Sadzikowski Parazytologia i parazytozy zwierząt (2004 r.)
  • Alicja Buczek Choroby pasożytnicze (2005 r.)
  • Andrzej Połozowski Zoonozy – poważny problem! (2007 r.)



Ogłoszenia

sprzedam psa
sprzedam kota