Ryś

From Encyklopedia Zwierząt - Euroanimal

Ryś, ryś eurazjatycki (Lynx lynx) - ssak z rodziny kotowatych. Opisany w 1758 roku pod nazwą Felis lynx.

Spis treści

[edytuj] Charakterystyka ogólna

Największy z rysi. Wierzch czarnożółtorudy z brunatnymi plamkami (wyraźniejsze u populacji górskich, i mniej wyraźne u nizinnych), brzuch i bokobrody białe. Uszy są zakończone charakterystycznym pędzelkiem, ogon ciemniejszy na czubku.

[edytuj] Wymiary

Długość ciała bez ogona
70 - 130 cm
Długość ogona
15 - 40 cm
Masa ciała
16 - 38 kg

[edytuj] Pokarm

Pożywienie: gryzonie, ptaki, sarny, młode jelenie i dziki. Padlinę je tylko w okresach głodu.

[edytuj] Rozród

Ciąża trwa około 67-74 dni, w miocie jest od 1 do 4 , wyjątkowo 6 kociąt. Kocięta ważą około 290 g, otwierają oczy między 24 i 30 dniem życia; ssą do 3-6 miesięcy. Samodzielność osiągają przed upływem 1 roku życia. Samice dojrzewają płciowo w wieku od 9 miesięcy do 1,5 roku, samce później, w wieku od 1,5-2 lat.

[edytuj] Długość życia

Na wolności żyją 14-17 lat.

[edytuj] Tryb życia

Prowadzą samotniczy, nocny tryb życia. Rewiry samców są większe niż rewiry samic; rewir jednego samca może zachodzić na rewiry 2-3 samic. W trakcie poszukiwania jedzenia rysie przemierzają średnio 7 km w czasie jednej nocy; wbrew utartym poglądom ryś nie czatuje na ofiarę na gałęzi, ale aktywnie jej poszukuje. Samice z młodymi mogą polować również za dnia.

[edytuj] Siedlisko

Stare drzewostany o gęstym podszycie, zarówno górskie jak i nizinne; w zależności od obfitosci siedliska, rewir rysia eurazjatyckeigo może się wahać od 130 km2 do 1400 km2.

[edytuj] Występowanie

Pierwotnie zasięg rysia obejmował obszar od Pirenejów po Kamczatkę, od Bałkanów po Skandynawię i od Turcji po Kaszmir i Tybet. Obecny naturalny zasięg gatunku nie obejmuje krajów Europy Zachodniej. Od lat siedemdziesiątych zasięg ponownie zaczął się rozszerzać dzięki reintrodukcji na obszarach Szwajcarii, Austrii, Czech, Francji i Słowenii. W Skandynawii obserwuje się rozprzestrzenianie tego gatunku poza koło podbiegunowe. Wyróżnia się następujące podgatunki rysia:

  • Lynx lynx lynx - Półwysep Skandynawski, Niż Europejski, Europa Wschodnia i zachodnia Syberia (w tym Polska - Puszcza Białowieska, Puszcza Kampinoska, Beskid Sądecki, Bieszczady).
  • Lynx lynx carpathica - Karpaty, w tym ich polska część
  • Lynx lynx dinniki - Kaukaz, Iran i Azja Mniejsza
  • Lynx lynx isabellinus - Turkmenistan, Afganistan, Pakistan, północne Indie, Himalaje i Tybet
  • Lynx lynx koslovi - południowa Syberia, wybrzeża Bajkału i północna Mongolia
  • Lynx lynx wrangeli - wschodnia Syberia, w tym góry Stanowe
  • Lynx lynx stroganovi - wybrzeża Amuru

Wg niektórych starszych systemów do rysia eurazjatyckiego zaliczano też rysia kanadyjskiego i iberyjskiego. Dokładniejsze badania pozwoliły na wydzielenie tych taksonów jako osobnych gatunków.

Status rysia eurazjatyckiego jest różny w zależności od obszaru:

Francja
wytępiony ok. 1900 roku, obecnie reintrodukowany w Wogezach i Pirenejach.
Niemcy
wytępiony w roku 1850. W latach 90. XX wieku reintrodukowany w Lesie Bawarskim i Harzu. W roku 2002 stwierdzono pierwszy miot dzikich rysi na terenie Niemiec.
Szwajcaria
wyginął w roku 1915, reintrodukowany w roku 1971; z obszaru Szwajcarii rysie przewędrowały do Austrii, gdzie już od dawna były wytrzebione.
Polska
rysie zamieszkują Puszczę Białowieską, Karpaty i Puszczę Kampinoską, gdzie zostały reintrodukowane pod koniec XX wieku.
Karpaty
na tym górzystym obszarze od Czech do Rumunii żyje ok. 2200 rysi.
Półwysep Bałkański
w Serbii, Macedonii, Albanii i Grecji żyje w sumie około 50 rysi; ta niemal wymarła populacja ma szansę zostać zasilona przez rysie migrujące z obszaru Słowenii.
Skandynawia
W Norwegii, Szwecji i Finlandii żyje w sumie około 2500 rysi. Skandynawskie rysie były bliskie wyginięcia, ale ich liczebność zwiększyła się, dzięki ochronie. W międzyczasie zniesiono zakaz polowania na te zwierzęta.
Rosja
ponad 90% wszystkich rysi eurazjatyckich zamieszkuje lasy Syberii. Ich zasięg obejmuje obszar od zachodnich granic Rosji do wyspy Sachalin na Pacyfiku.
Azja Środkowa
rysie występują też naturalnie w Chinach (w prowincjach Gansu, Qinghai, Syczuan i Shaanxi), a także w Mongolii, Uzbekistanie, Kazachstanie, Turkmenistanie, Kirgistanie i Tadżykistanie.

[edytuj] Ciekawostki

"Ryś" to słowo prasłowiańskie, dziś moglibyśmy je przetłumaczyć jako "szybki" - por. "ruszyć rysią" - ruszyć szybko. Rysia nazywano też ryścem, ale później (od XVI wieku) nazwa ta została zarezerwowana dla lamparta.

tekst na licencji GNU Free Documentation License, pierwowzór pochodzi ze strony Wikipedii



Ogłoszenia

sprzedam psa
sprzedam kota